Wnra leidt tot nieuwe realiteit bij de Rechtspraak

Afbeelding
Image
Reijn Professionals
Paginasecties
Tekst

Door de Wnra wijzigt de ambtenarenwet en een aantal andere wetten. Dit leidt tot een normalisering in de rechtspositie van ambtenaren en werknemers in de private sector. De publiekrechtelijke rechtsbescherming vervalt en rechtsbescherming is nog slechts privaatrechtelijk van karakter. Niet alleen HRM’ers in de overheid zijn druk bezig met de voorbereiding, ook de rechtspraak bereidt zich voor op de omzetting. Want daar leidt het tot een gewijzigde werklast en invoeringskosten.

Daling bij bestuursrechter

Uit cijfers van de Raad van de Rechtspraak blijkt dat de bestuursrechter jaarlijks ongeveer 2.500 ambtenarenzaken behandelt. In totaal worden er, als gevolg van de Wnra, naar verwachting jaarlijks bijna 1.900 ambtenarenzaken minder bij de bestuursrechter behandeld. Dat is een daling van ongeveer 76%. De zaken die overblijven zijn van groepen werknemers die niet meegaan in de normalisering, denk aan de politie of politieke ambtsdragers.

De Centrale Raad van Beroep (de ‘CRvB’) behandelt ambtenarenzaken in hoger beroep. Uit de systemen van de Rechtspraak blijkt dat bij de CRvB jaarlijks ongeveer 1.000 ambtenarenzaken behandelt. Uitgaande van een evenredige daling in aantallen ambtenarenzaken bij de CRvB, vallen er jaarlijks bij de CRvB 760 zaken weg.

Stijging bij kantonrechter

De zaken die wegvallen bij de bestuursrechter komen bij de kantonrechter terecht. De Raad verwacht dat het aantal zaken dat er bij de kantonrechter bij komt, hoger is dan het aantal zaken dat wegvalt bij de bestuursrechter. Dat heeft onder andere te maken met het wegvallen van de bezwaarfase, de welbekende ‘bezwaarcommissie’ komt te vervallen. De verwachting is dat er jaarlijks bijna 3.500 extra arbeidszaken bij de kantonrechter komen ten opzichte van de huidige situatie.

De omvang van het aantal zaken waarin hoger beroep openstaat is met de invoering van de Wet Werk en Zekerheid aanzienlijk toegenomen. Sindsdien staat hoger beroep open in alle arbeidszaken. Alle arbeidszaken die er bij de kantonrechter bij komen zijn dus vatbaar voor hoger beroep. Gerekend met een percentage van 40% in het eerste jaar, betekent dat ruim 1.300 zaken in hoger beroep extra ten opzichte van de huidige situatie in het eerste jaar na invoering van de Wnra. Werk aan de winkel dus.

Inhoudelijk verschil

Naast de cijfers staat de Raad ook stil bij de inhoud en duur van een zaak. Als gevolg van de Wnra neemt de behandeltijd van arbeidszaken bij de kantonrechter toe met 20%. Het gaat om een tijdelijk effect. Alleen in de eerste twee jaar na invoering van de Wnra doet de toename in behandeltijd zich voor. Reden voor deze inschatting is dat een ambtenarenzaak bij de bestuursrechter gemiddeld genomen bewerkelijker is dan een gemiddelde arbeidszaak. Dat blijkt uit de op dit moment geldende behandeltijden. Daarbij is de inschatting dat bij de overheid meer sprake is van dossiervorming. Na twee jaar is dit effect niet meer aanwezig en sluit de gemiddelde behandeltijd van nieuwe arbeidszaken bij de kantonrechter aan bij de huidige gemiddelde behandeltijd van arbeidszaken bij de kantonrechter.

Rechtspraak als werkgever

Naast het uitvoerende werk dient de Rechtspraak als organisatie zich ook voor te bereiden op de Wnra. De Rechtspraak heeft twee ambtelijke rechtsposities: gerechtsambtenaren en rechterlijke ambtenaren. De rechtspositie van de gerechtsambtenaren wordt genormaliseerd en is na 1 januari 2020 gebaseerd op het arbeidsrecht in het Burgerlijk wetboek. De rechtspositie van de rechterlijke ambtenaren blijft gebaseerd op het bestuursrecht. De groep ambtenaren bedraagt ruim 6700 fte en ruim 7500 medewerkers.

Voor de rechtbanken maakt de Wnra het nodige los. Er verschuiven zaken van bestuur- naar private rechtspraak en de organisatie moet zich voorbereiden op de Wnra. Hoe de rechtbanken de normalisering interpreteren, zal blijken uit de eerste jurisprudentie in 2020.

Bron: rechtspraak.nl