De Staalmeesters: samen voor de hoogste kwaliteit

Afbeelding
Image
Rembrandt, de staalmeesters
Paginasecties
Tekst

Met meer dan een miljoen zzp’ers in Nederland is het geen geheim dat het loont om samen op te trekken. Dat gebeurt ook steeds vaker. Denk aan het samen behalen van inkoopvoordeel, het creëren van schaalgrootte of het binnenhalen van opdrachten. En misschien wel het belangrijkste: het hooghouden en instellen van kwaliteitsnormen tussen samenwerkende vakmensen.

Ter gelegenheid van zijn 350ste sterfjaar in 2019 presenteert Reijn een aantal Rembrandt-kunstcolleges waarin kunsthistoricus Samir ter Luün u meeneemt in een reis langs de meest bijzondere werken van deze Hollandse meester.

In het Amsterdam van de zeventiende eeuw was dit niet anders. Ambachtslieden verenigden zich in gilden die er strenge kwaliteitsnormenregels en toelatingsbeleid op nahielden. Gilden waren wel van een andere orde dan een coöperatie van zzp’ers, omdat zij de door het stadsbestuur gesanctioneerde bevoegdheid hadden om te bepalen wie het vak mocht uitoefenen en ook nog op welke wijze. Hiertoe werd binnen een gilde een commissie van keurmeesters samengesteld die controleerde op kwaliteit.

In het schilderij van Rembrandt dat bekend staat als De Staalmeesters, zien we de ‘waardijns’ van het Amsterdamse lakenbereidersgilde. Zoals de naam al doet vermoeden keurden zij de kwaliteit en kleurechtheid van blauw of zwart geverfde wollen stoffen aan de handen van stalen. Ieder jaar werd op Goede Vrijdag een nieuwe commissie benoemd voor de periode van een jaar. Het was een onbetaalde erefunctie die met veel trots werd uitgeoefend.

Rembrandt heeft er een levendige voorstelling van gemaakt doordat het lijkt alsof de vijf waardijns en hun bediende, door onze binnenkomst worden opgeschrikt van hun werk. Op het gezicht van de tweede persoon van links zien we zelfs een lichte vorm van irritatie. De persoon rechts grijpt de situatie aan om zijn handschoenen te pakken als teken voor het einde van de bijeenkomst. Als beschouwer word je hierdoor bij het tafereel betrokken.

Ons standpunt ligt wel iets lager dan de waardijns, waardoor we als het ware naar hen opkijken. Deze compositorische keuze hing zeer waarschijnlijk samen met de plaats waar het schilderij hing, hoog aan de muur in het Staalhof in een kamer waar de stoffen werden gekeurd. Zo kwam het perspectief overeen met de plek waarvandaan het schilderij werd bekeken. Ook de lichtval in het schilderij zou overeenkomen met de lichtval in de ruimte evenals de lambrisering achter de waardijns. De Staalmeesters vertelt het verhaal van ambachtslieden die trots zijn op hun werk en alles in werking stellen om de kwaliteit hoog te houden. Ook schilders als Rembrandt werden gezien als ambachtslieden en ook hij had de werkprocessen binnen zijn atelier zo ingericht dat de kwaliteit optimaal werd gewaarborgd. Hierover wellicht meer in een volgend kunstcollege!

Wilt u kennismaken met de moderne meesters van Reijn? Kijk dan op Vind een professional.